Το ΔΝΤ μειώνει το μέσο όρο ζωής

Όταν δε δίνουν μάχη για να λειτουργούν τα δημόσια νοσοκομεία σε συνθήκες εγκληματικών ελλείψεων, νοσηλεύουν αυτούς που δίνουν άνισες μάχες στους δρόμους της χώρας με τις δυνάμεις καταστολής. Οι γιατροί του Γενικού Κρατικού Νίκαιας βρίσκονται πολλές φορές στο φως της δημοσιότητας γιατί καλούνται να περιθάλψουν τα θύματα ενός κοινωνικού πολέμου. Ανάμεσά τους, ο Πάνος Παπανικολάου, επιμελητής της νευροχειρουργικής μονάδας στη Νίκαια, έχει μάθει να διαγιγνώσκει τις βλαβερές συνέπειες της τρόικας στον ανθρώπινο οργανισμό.
Μας περιγράφει μια μικρή γενοκτονία που συντελείται σε όσες χώρες δέχονται την επίσκεψη του ΔΝΤ, αλλά και το μέλλον της δημόσιας υγείας στην εποχή του Μνημονίου.

- Ποια είναι η κατάσταση της δημόσιας υγείας μετά και την επιβολή του Μνημονίου;

- Κάνουμε δραματικές και υπεράνθρωπες προσπάθειες (και η μεγάλη πλειοψηφία των νοσοκομειακών γιατρών και η μεγάλη πλειοψηφία του νοσηλευτικού και βοηθητικού προσωπικού) για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε ένα τοπίο το οποίο χαρακτηρίζεται από μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό και σε υλικοτεχνική υποδομή. Ο περιορισμός των προσλήψεων λόγω Μνημονίου επεκτείνεται επίσημα στα νοσοκομεία, με τη λογική ότι δε γίνονται πλέον προσλήψεις ούτε γιατρών ούτε νοσηλευτικού προσωπικού. Θα μπουν τα νοσοκομεία επίσημα στην κατηγορία «πέντε φεύγουν ένας έρχεται». Για να συνειδητοποιήσουμε όλοι τι σημαίνει αυτό, τα νοσοκομεία απλώς δε θα μπορούν να λειτουργήσουν, γιατί ήδη υπάρχουν τραγικές ελλείψεις νοσηλευτικού προσωπικού στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο, την Πάτρα και άλλες μεγάλες πόλεις, αλλά και ιατρικού προσωπικού στα νοσοκομεία της επαρχίας. Αυτό έγινε γιατί απολύθηκαν όλοι οι νοσηλευτές που είχαν σύμβαση ορισμένου χρόνου και εργάζονταν με το καθεστώς stage. Ταυτόχρονα, χιλιάδες νοσηλευτές συνταξιοδοτήθηκαν μέσα στο 2010. Η μη αναπλήρωσή τους σημαίνει ότι υπάρχουν τμήματα και κλινικές που προσπαθούν να λειτουργήσουν με ένα νοσηλευτή ανά 30 και 40 ασθενείς στις απογευματινές και νυχτερινές βάρδιες. Στο δικό μας νοσοκομείο πάνω από τα μισά χειρουργικά τραπέζια δε λειτουργούν, λόγω έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού. Τα ραντεβού στα τακτικά ιατρεία είναι με αναμονή τριών μηνών κι αυτό εξαιτίας της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού. Επίσης, υπάρχει πολύ μεγάλη υποστελέχωση και στο τμήμα επειγόντων περιστατικών και στις μονάδες εντατικής θεραπείας.

- Οι παρεμβάσεις της τρόικας έχουν γίνει εμφανείς και στο δικό σας χώρο;

- Να υπενθυμίσω ότι με επίσημα, επιστημονικά στατιστικά στοιχεία όλες οι χώρες που μέχρι τώρα μπήκαν σε διαδικασία «υποστήριξης» από το ΔΝΤ είχαν δραματικές επιπτώσεις στο προσδόκιμο επιβίωσης. Δηλαδή, σε αυτό που σε απλή γλώσσα λέμε μέσο όρο ζωής. Είχαμε περιπτώσεις χωρών που, μετά την περιπέτειά τους αυτή ο μέσος όρος ζωής έπεσε 5 και 10 χρόνια. Εδώ να υπενθυμίσω ότι στην Ελλάδα, με αυτό το ΕΣΥ, με αυτό το ΙΚΑ που είχαμε μέχρι τώρα, με τα κουτσά του, τα στραβά του και όλες τις αδυναμίες του (τις οποίες εμείς πρώτοι απ' όλους συζητάμε), ο μέσος όρος ζωής της Ελληνίδας από 72 χρόνια που ήταν το 1974, το 2007 (οπότε έχουμε αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία) έφτασε τα 79 χρόνια. Την ίδια ώρα στη Γερμανία ήταν 77 χρόνια.
Με τις περικοπές αυτές που αντιμετωπίζουμε τώρα, είναι σαφές ότι θα έχουμε μεγάλη μείωση στο προσδόκιμο επιβίωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι η «επιτροπή σοφών» που έφτιαξε το υπουργείο Υγείας, η οποία υποτίθεται πως είναι ανεξάρτητη, ομολόγησε στην πρώτη της συνέντευξη Τύπου, στις 25 Ιανουαρίου 2011, ότι στόχος όλων αυτών των ρυθμίσεων είναι να μειωθούν οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία σε επίπεδο κάτω από 6% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος – σε επίπεδο δηλαδή της υποσαχάριας Αφρικής. Αυτό θα έχει δραματικές επιπτώσεις.

- Σε άλλες αναπτυγμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού οδήγησε σε τραγικές καταστάσεις, με ασθενείς να αποκλείονται ολοκληρωτικά από το σύστημα υγείας. Υπάρχει τέτοιος κίνδυνος στην Ελλάδα;

- Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Ο ασθενής καλεί το ΕΚΑΒ και έρχεται σε ένα τμήμα επειγόντων περιστατικών σε ένα εφημερεύον νοσοκομείο – όπως έχει υποχρέωση το ΕΚΑΒ και πολύ καλά κάνει. Πριν πλησιάσει την είσοδο των ιατρείων απαιτούν από αυτόν να πληρώσει ένα εισιτήριο 5 ευρώ. Άμα τη εμφανίσει δηλαδή. Στη συνέχεια, ό,τι εξετάσεις κάνει μέσα στα επείγοντα θα πρέπει να τις πληρώσει. Παράδειγμα: εάν κάποιος, στην περίοδο που συζητάμε, έχει μια ίωση, μια γρίπη, για την οποία θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνει μια ακτινογραφία θώρακος, μια γενική εξέταση αίματος και μια γενική εξέταση ούρων, εκτός από το εισιτήριο των 5 ευρώ, θα πρέπει να πληρώσει και 30 ευρώ για τις εξετάσεις – για ένα πολύ απλό πρόβλημα υγείας! Αν χρειαστεί να κάνει αξονική τομογραφία και υπερηχογράφημα, ο λογαριασμός θα του έρθει συνολικά πάνω από 150 ευρώ.
Όπως καταλαβαίνετε, το εισιτήριο αποκλείει αυτόματα από την επείγουσα περίθαλψη μεγάλο αριθμό κατοίκων αυτής της χώρας, είτε Ελλήνων είτε ξένων, οι οποίοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθούν στο στοιχειώδες. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι αυτό είναι απαράδεκτο από όλες τις απόψεις. Καταρχάς, τα επείγοντα των νοσοκομείων δεν είναι κινηματογράφος. Κανείς δεν έρχεται για πλάκα. Για να έρθει κάποιος, σημαίνει ότι έχει πρόβλημα. Δεύτερον, πέρα από τη στοιχειώδη υποχρέωση της πολιτείας να προσφέρει επείγουσα περίθαλψη σε όλο τον πληθυσμό, αυτό έχει να κάνει και με ανθρώπους που είναι ασφαλισμένοι, που έχουν πληρώσει ασφαλιστικές εισφορές, έχουν πληρώσει φόρους. Και δεν μπορεί το κράτος, την ώρα της ανάγκης, να τους φέρεται με το χειρότερο τρόπο, με το αποκρουστικό πρόσωπο ενός γερο-λαδά, ενός φραγκοφονιά, και να τους βλέπει σαν υποψήφιους πελάτες ενός εισπρακτικού μηχανισμού.
Υπάρχει κόσμος που βρίσκεται στο κοινωνικό και οικονομικό περιθώριο, κι αυτός αυξάνεται καθημερινά. Αυτός ο κόσμος δεν έχει πλέον πρόσβαση στα επείγοντα. Για παράδειγμα, αν κάποιος πάσχει από μια ανθεκτική φυματίωση και δε διαγνωστεί και θεραπευτεί έγκαιρα, επειδή δεν έχει την οικονομική πρόσβαση στο νοσοκομείο, τότε θα γίνει εστία μετάδοσης για όλο τον πληθυσμό. Στο τέλος, το κράτος θα αναγκαστεί να ξοδέψει συνολικά πολύ περισσότερα για να θεραπεύσει αυτούς που θα κολλήσουν. Δηλαδή, αυτή η πολιτική που έχουν (όπως την έχουν γενικότερα στην κοινωνία με το Μνημόνιο, την τρόικα και την πολιτική ΕΕ-ΔΝΤ), ειδικά στην περίθαλψη, φαίνεται πόσο αδιέξοδη και κοντόφθαλμη είναι.

- Παρά τις περικοπές, η «πίτα» του τομέα υγείας παραμένει τεράστια. Πού καταλήγουν όλα αυτά τα χρήματα;

- Θα σας εξηγήσω μέσα από ένα άλλο παράδειγμα. Έγινε μεγάλη συζήτηση πρόσφατα για τις νοσοκομειακές λοιμώξεις. Εδώ πραγματικά φαίνεται η γελοιότητα και ο κοντόφθαλμος χαρακτήρας του κράτους, γιατί όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί στοιχειωδώς με αυτό το θέμα γνωρίζουν πολύ καλά ότι τα μικρόβια μέσα στο νοσοκομεία ούτε πετάνε ούτε περπατάνε. Μεταδίδονται κυρίως με τα χέρια και με τα ρούχα του προσωπικού. Όταν έχεις ένα νοσηλευτή για 20 ή 25 ασθενείς, εκεί που θα έπρεπε να είναι για 5, αυτός θα γίνει αναγκαστικά –ό,τι μέτρα προφύλαξης και να πάρει– πηγή μετάδοσης μικροβίων σε έναν πληθυσμό ασθενών. Εκ των υστέρων η πολιτεία, για να θεραπεύσει την ενδονοσοκομειακή λοίμωξη, θα ξοδέψει πάρα πολλά χρήματα, τα οποία θα καταλήξουν σε κάποιες πολυεθνικές φαρμακευτικές εταιρείες που έχουν τα «σκληρά» αντιβιοτικά. Ενώ η πρόσληψη ενός ή δύο νοσηλευτών, που θα κόστιζε πολύ λιγότερο, θα είχε προλάβει αυτό το μεγάλο κόστος. Γι' αυτό πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι αυτή η πολιτική δεν εντάσσεται μόνο σε μια γενική λογική περικοπών. Εντάσσεται σε ένα πλαίσιο κατεύθυνσης μεγάλων κονδυλίων προς συγκεκριμένους προορισμούς και περικοπής από άλλους. Δηλαδή, ενώ γίνονται μεγάλες περικοπές στις μισθολογικές δαπάνες, σχεδόν καμία περικοπή δεν έχει γίνει στα χρήματα που κατευθύνονται από τα νοσοκομεία και τα ασφαλιστικά ταμεία στις μεγάλες εταιρείες προμήθειας φαρμάκων και υλικών.

- Πιστεύετε ότι η πολιτική περικοπών της κυβέρνησης, του ΔΝΤ και της ΕΕ μπορεί να έχει και άλλους στόχους, για παράδειγμα την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση του συστήματος υγείας;

- Οπωσδήποτε έχει ένα υπόγειο στοιχείο κατάργησης κάθε έννοιας δημόσιας και δωρεάν περίθαλψης με δύο τρόπους: Ο πρώτος είναι να αφαιρεθεί τελείως ο δημόσιος χαρακτήρας από τα κρατικά νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Διότι ένα νοσοκομείο στο οποίο θα πληρώνει ο ασθενής και στην πρωινή –δημόσια υποτίθεται– λειτουργία του, με εισιτήριο στα ιατρεία και με πληρωμή των εξετάσεων στα επείγοντα, ενώ το απόγευμα θα λειτουργεί με ιδιωτική λειτουργία, δηλαδή με κανονική επίσκεψη των 50, 60, 70 και 80 ευρώ και κανονική πληρωμή διαγνωστικών εξετάσεων, δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται δημόσιο νοσοκομείο. Θα είναι πλέον ένα ημι-ιδιωτικό επιχειρηματικοποιημένο νοσοκομείο. Μόνο στην ταμπέλα θα είναι δημόσιο. Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι οι ελλείψεις, οι περικοπές, οι συγχωνεύσεις και οι καταργήσεις νοσοκομείων αναπόφευκτα θα οδηγήσουν έναν αριθμό πολιτών που ακόμα αντέχει η τσέπη τους προς τον ιδιωτικό τομέα περίθαλψης, ο οποίος οπωσδήποτε έχει κι αυτός πληγεί πάρα πολύ από την οικονομική κρίση και φαίνεται ότι κάποιοι «εγκέφαλοι» θέλουν με αυτό τον τρόπο να τον ενισχύσουν. Να του στείλουν πελατεία, δηλαδή.